Sinh ra trong gia đình có truyền thống làm nông, song trong gần chục năm qua, anh Phạm Ngọc Dung (SN 1990, trú phường Hà Huy Tập, tỉnh Hà Tĩnh) lại lựa chọn con đường kinh doanh bia, xe máy và buôn bán hàng hóa.
Công việc kinh doanh mang đến cho anh mức thu nhập ổn định trên 30 triệu đồng mỗi tháng. Mức thu nhập nói trên là niềm mơ ước của nhiều bạn trẻ, tuy nhiên, mong muốn phát triển kinh tế bền vững từ nông nghiệp và tạo ra giá trị lâu dài đã thôi thúc anh tìm một lối đi mới.
Năm 2019, khi sự nghiệp đang thuận lợi, anh bất ngờ quyết định nghỉ việc để bắt tay thử nghiệm mô hình nuôi lươn không bùn. Đến nay, anh Dung đã xây dựng 3 khu nuôi lươn với tổng diện tích hơn 5.000m², gồm 100 bể composite tại phường Hà Huy Tập và xã Hà Linh (tỉnh Hà Tĩnh).
Mô hình nuôi lươn không bùn của anh Phạm Ngọc Dung. Ảnh: H.Na
Anh Dung chia sẻ, thời điểm đó không ít ý kiến cho rằng anh quá mạo hiểm khi bỏ công việc ổn định để nuôi lươn, loài vật khó nuôi, ít mô hình tham khảo và tiềm ẩn nhiều rủi ro. Do trong tỉnh chưa có mô hình tương tự, anh chủ động vào các tỉnh phía Nam học hỏi kỹ thuật. Trở về quê, anh mạnh dạn đầu tư 10.000 con giống, xây dựng 5 bể nuôi composite với tổng chi phí khoảng 20 triệu đồng.
Những ngày đầu khởi nghiệp không hề suôn sẻ. Do thiếu kinh nghiệm và hệ thống kỹ thuật chưa hoàn chỉnh, lươn thường xuyên mắc bệnh về đường ruột, hô hấp, tỷ lệ hao hụt cao. Có thời điểm, thất bại nối tiếp thất bại khiến nhiều người nghi ngờ khả năng thành công của mô hình.
Tuy nhiên, anh Dung kiên trì bám trụ. Trong quá trình nuôi, anh vừa làm vừa rút kinh nghiệm, liên tục điều chỉnh quy trình, cải thiện môi trường nuôi và từng bước làm chủ kỹ thuật.
Hệ thống bể composite nuôi lươn của anh Dung ở Hà Tĩnh. Ảnh: H.Na
"Thời gian đầu khởi nghiệp với nghề nuôi lươn, do thiếu kinh nghiệm thực tế, hệ thống kỹ thuật chưa hoàn thiện, lươn nuôi thường xuyên mắc các bệnh về đường ruột và hô hấp, tỷ lệ hao hụt cao, có thời điểm gần như không có lãi. Tuy nhiên, tôi đã thay đổi quy trình chăm sóc, học cách kiểm soát chất lượng nước, nhiệt độ và phòng trừ dịch bệnh, từng bước hoàn thiện kỹ thuật nuôi", anh Dung chia sẻ.
Theo anh Dung, khó khăn là điều khó tránh khi là người đầu tiên triển khai mô hình mới tại địa phương, nhưng đã xác định làm thì phải theo đuổi đến cùng. Điểm nổi bật của mô hình là lươn được nuôi trong bể composite, không sử dụng bùn mà thay thế bằng giá thể nhân tạo từ dây nilon để tạo nơi trú ẩn. Cách làm này giúp nuôi với mật độ cao, dễ kiểm soát dịch bệnh, tiết kiệm diện tích và chi phí.
Mô hình nuôi lươn của anh Dung đạt khoảng 6,6 tỷ doanh thu mỗi năm. Ảnh: H.Na
Anh Dung đầu tư đồng bộ hệ thống thay – xả nước hiện đại, thay nước hằng ngày sau khi cho ăn. Thức ăn chủ yếu là cám công nghiệp kết hợp giun quế, cá xay, trứng gà nhằm bổ sung dinh dưỡng, giúp lươn sinh trưởng khỏe mạnh, nhanh đạt trọng lượng thương phẩm.
Nhờ môi trường nuôi sạch, lươn ít bệnh, đầu ra ổn định với giá bán duy trì khoảng 100.000 đồng/kg, mô hình nhanh chóng cho hiệu quả kinh tế rõ rệt.
Khi mô hình vận hành ổn định, anh Dung tiếp tục mở rộng sản xuất. Hiện nay, anh sở hữu 3 khu nuôi lươn với tổng diện tích hơn 5.000m², gồm 100 bể composite đặt tại phường Hà Huy Tập và xã Hà Linh (Hà Tĩnh).
Mỗi năm, trang trại cung ứng ra thị trường khoảng 60–70 tấn lươn thương phẩm, chủ yếu tiêu thụ tại Hà Tĩnh và Nghệ An. Ngoài ra, anh còn cung cấp khoảng 3 triệu con giống mỗi năm với giá từ 3.000–4.000 đồng/con, kết hợp kinh doanh thức ăn, chuyển giao kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm cho người nuôi.
Tổng doanh thu từ các hoạt động đạt khoảng 6,6 tỷ đồng/năm, lợi nhuận ước tính gần 40%, đưa mô hình của anh trở thành mô hình nuôi lươn theo hướng hữu cơ quy mô lớn nhất tỉnh Hà Tĩnh hiện nay.
Không chỉ làm giàu cho bản thân, anh Dung còn tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 15 lao động và đoàn viên thanh niên địa phương, với mức thu nhập từ 5–7 triệu đồng/tháng. Đặc biệt, anh trực tiếp hỗ trợ giống, hướng dẫn kỹ thuật và đảm bảo đầu ra cho hơn 50 hộ dân tại Hà Tĩnh và Nghệ An.
Anh Đoàn Hồng Phong (SN 1986, xã Sơn Hồng) cho biết, nhờ được anh Dung tận tình hướng dẫn từ cách kiểm soát nhiệt độ nước đến điều chỉnh khẩu phần ăn, đàn lươn của gia đình anh dần phát triển ổn định, giúp anh yên tâm gắn bó với mô hình này.
Với những đóng góp nổi bật trong sản xuất, kinh doanh và chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật trong nông nghiệp, anh Phạm Ngọc Dung đã được Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trao Giải thưởng Lương Định Của lần thứ XX, năm 2025.
Theo anh Trương Quang Tuấn – Bí thư Đoàn phường Hà Huy Tập, anh Dung là cán bộ Đoàn năng động, kiên trì và dám lựa chọn hướng đi mới. Mô hình nuôi lươn không bùn không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế cao mà còn tạo việc làm ổn định, góp phần lan tỏa tinh thần khởi nghiệp trong đoàn viên, thanh niên địa phương.