Một người sống cùng tòa chung cư mắc zona thần kinh đã bơi chung với con tôi, vậy con tôi có khả năng bị lây bệnh không? (Hồng Lĩnh, 32 tuổi, TP HCM)
Trả lời:
Bể bơi công cộng có thể làm tăng nguy cơ lây bệnh truyền nhiễm. Một nghiên cứu trên MDPI cho thấy phần lớn ca nhiễm liên quan đến ô nhiễm phân trong nước và khử trùng không hiệu quả. Virus đường ruột chiếm tỷ lệ cao trong các vụ dịch: 48% ở bể bơi, 40% ở hồ/ao, và 12% ở đài phun nước, suối nước nóng, sông. Gần đây, 4 trẻ học bơi chung tại một bể bơi ở Hà Nội cũng được xác định lây chéo Adenovirus.
Ngoài nước bơi, các khu vực dùng chung như phòng thay đồ, tay vịn, ghế nghỉ, đồ chơi dưới nước cũng dễ bám vi khuẩn, virus.
Bệnh thủy đậu và zona đều do virus Varicella Zoster (VZV) gây ra. Sau khi mắc thủy đậu, virus có thể "ẩn" trong hạch thần kinh và tái hoạt thành zona khi miễn dịch suy giảm do tuổi tác, bệnh mạn tính, hoặc căng thẳng kéo dài. Zona không lây trực tiếp bệnh này cho người khác, nhưng mụn nước chứa VZV có thể làm lây thủy đậu cho người chưa có miễn dịch. Hơn 90% người chưa tiêm vaccine đều có nguy cơ mắc bệnh.
Người bị zona không nên bơi khi mụn nước chưa đóng vảy vì virus trong dịch mụn vỡ ra có thể lây qua tiếp xúc hoặc vật dụng nhiễm dịch tiết. Trẻ cũng có thể mắc thủy đậu khi bơi chung, tiếp xúc gần hoặc dùng chung đồ với người đang mắc bệnh thủy đậu.
Thủy đậu có thời gian ủ bệnh 10-21 ngày, thường gây sốt, phát ban, mụn nước khiến trẻ ngứa ngáy và khó chịu. Nếu không chăm sóc đúng, bệnh có thể dẫn đến nhiễm trùng da, bội nhiễm vi khuẩn, viêm phổi, viêm não, nhiễm trùng huyết hoặc suy đa tạng. Bạn nên theo dõi sức khỏe của con, khi trẻ sốt, mệt, biếng ăn, bạn nên đưa đi khám để được đánh giá chuyên môn.
Tiêm vaccine thủy đậu giúp phòng bệnh hiệu quả tới 98% và gần như ngăn ngừa hoàn toàn các biến chứng nặng. Trẻ đã tiếp xúc nguồn bệnh nên tiêm trong 3-5 ngày đầu; quá 5 ngày, vaccine vẫn giúp giảm nguy cơ bệnh nặng và phòng thủy đậu trong tương lai, vì vậy nên tiêm càng sớm càng tốt.
Hiện Việt Nam đang có ba vaccine thủy đậu loại đơn và một loại phối hợp phòng thêm bệnh sởi, quai bị, rubella. Trong đó, một loại đơn của Hàn Quốc chỉ tiêm cho trẻ từ 12 tháng tuổi đến 12 tuổi. Ba vaccine còn lại tiêm cho cả trẻ em và người lớn.
Bệnh zona có vaccine tiêm cho người lớn từ 50 tuổi và người từ 18 tuổi bị suy giảm miễn dịch do bệnh lý. Do đó, người lớn trong gia đình đủ điều kiện cần tiêm sớm để phòng bệnh zona, tránh lây thủy đậu cho trẻ.
Bác sĩ Nguyễn Đức Bá Đạt
Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC
Độc giả đặt câu hỏi tư vấn vaccine để bác sĩ trả lời tại đây.