Phương Châu, 11 tuổi, ở An Giang, sốt ho chuyển viêm phổi, sốc nhiễm trùng do phế cầu, phải lọc máu và can thiệp ECMO nhiều tuần.
Bác sĩ Bệnh viện Nhi đồng Thành phố cho biết bé Châu vào ngày thứ tư mắc bệnh, rơi vào lơ mơ, môi tái, thở nhanh, huyết áp tụt, tay chân lạnh. Bé được chẩn đoán viêm phổi nặng, sốc, nhiễm trùng huyết kèm tổn thương tim.
Để cứu sống bệnh nhi, ê kíp điều trị phải áp dụng nhiều kỹ thuật hồi sức chuyên sâu. Bé được thở máy, dùng thuốc vận mạch, kháng sinh, truyền máu và tiểu cầu, lọc máu liên tục, can thiệp ECMO (hệ thống oxy màng ngoài cơ thể) để hỗ trợ tuần hoàn và hô hấp.
Sau hai tuần, chức năng tim của bé dần hồi phục. Tuy nhiên, bệnh nhi bị giảm tưới máu chân trái, huyết khối ở động mạch đốt sống và động mạch chậu ngoài. Các bác sĩ phải can thiệp lấy huyết khối và điều trị chống đông.
Bé phải lọc máu liên tục bốn đợt, chạy ECMO suốt bốn tuần và điều trị tích cực gần một tháng, tổng chi phí gần một tỷ đồng. Điều trị hồi sức tích cực thường tốn kém do nhiều kỹ thuật có chi phí cao, đặc biệt là ECMO. Người bệnh còn phải thở máy, lọc máu và dùng nhiều kháng sinh đắt tiền để kiểm soát nhiễm trùng.
Phế cầu là vi khuẩn cư trú ở vùng mũi họng của người khỏe mạnh, thường không gây triệu chứng. Khi sức đề kháng suy giảm, hoặc mắc các bệnh hô hấp như cúm, sởi, RSV, Covid-19, vi khuẩn có thể xâm nhập sâu vào cơ thể, gây viêm phổi, viêm màng não, nhiễm trùng huyết, viêm tai giữa hoặc viêm xoang.
Theo BS.CKI Lê Thị Trúc Phương, Chuyên viên Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, trường hợp bé Châu cho thấy bệnh do phế cầu có thể diễn tiến nặng trong thời gian ngắn. Khi vi khuẩn gây viêm phổi, nhiễm trùng huyết hoặc sốc nhiễm trùng, trẻ có thể cần hồi sức tích cực để duy trì hô hấp, tuần hoàn và chức năng các cơ quan. Bên cạnh đó, bệnh do phế cầu có thể để lại nhiều di chứng. Sau thời gian điều trị hồi sức kéo dài, trẻ có nguy cơ suy giảm chức năng nhiều cơ quan như phổi, gan, thận hoặc gặp các di chứng thần kinh.
Bệnh do phế cầu có triệu chứng không điển hình, chỉ gây sốt, ho hoặc đau họng tương tự cảm lạnh hoặc viêm hô hấp thông thường. Do đó, nhiều gia đình chủ quan, không theo dõi sát các dấu hiệu trở nặng.
Bác sĩ khuyến cáo phụ huynh đưa trẻ đi khám khi có các dấu hiệu sốt cao, ho nhiều, thở nhanh, khó thở, lơ mơ, bỏ bú, co giật hoặc diễn tiến bất thường. Trẻ cần rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho, ăn uống đầy đủ, ngủ đủ giấc, tránh khói thuốc lá và hạn chế tiếp xúc gần với người đang có triệu chứng hô hấp.
Việt Nam hiện lưu hành các vaccine phế cầu 13, 15, 20 và 23, phòng các bệnh do phế cầu như viêm phổi, viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết, viêm tai giữa và viêm xoang. Tùy độ tuổi, tình trạng sức khỏe và tiền sử tiêm chủng, bác sĩ sẽ tư vấn loại vaccine và lịch tiêm phù hợp.
Vaccine phế cầu 13, 15 và 20 được chỉ định cho trẻ từ 6 tuần tuổi đến người lớn. Vaccine phế cầu 23 dùng cho trẻ từ 2 tuổi và người lớn có nguy cơ mắc bệnh. Ngoài giảm nguy cơ bệnh cho người được tiêm, vaccine còn có thể giảm tình trạng người lành mang trùng, từ đó hạn chế lây lan trong gia đình và cộng đồng. Nghiên cứu của The Lancet năm 2019 trên toàn cầu cho thấy việc đưa vaccine phế cầu vào tiêm chủng cho trẻ sẽ tiết kiệm khoảng 3,2 tỷ USD mỗi năm, do giảm số lần khám, chăm sóc bệnh viện; khoảng 2,6 tỷ USD cho chi phí xã hội.
Diệu Thuần
*Tên bệnh nhi được thay đổi.