5 sai lầm thường gặp khi dùng thuốc tim mạch

ThS.BS Đường Thị Thảo, Khoa Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết nhiều bệnh nhân tăng huyết áp, bệnh mạch vành, suy tim... chưa tuân thủ đúng phác đồ điều trị nội khoa. Tình trạng này làm giảm hiệu quả kiểm soát bệnh, tăng nguy cơ biến cố tim mạch.

Quên hoặc bỏ liều thuốc

Một trong những sai lầm thường gặp nhất ở người bệnh tim mạch là quên uống thuốc, uống không đúng giờ hoặc tự ý giảm liều vì nghĩ bệnh đã ổn định. Việc không duy trì nồng độ thuốc ổn định trong máu có thể làm giảm hiệu quả kiểm soát huyết áp, nhịp tim, chức năng tim mạch, khiến các chỉ số dao động thất thường. Hậu quả là người bệnh có thể tăng huyết áp trở lại mà không có triệu chứng rõ. Bệnh nhân mạch vành hoặc suy tim có tình trạng thiếu máu cơ tim, ứ dịch, khó thở nặng. Sự gián đoạn điều trị làm tăng nguy cơ biến cố tim mạch nghiêm trọng như đột quỵ, nhồi máu cơ tim.

Uống thuốc sai thời điểm hoặc sai cách

Uống thuốc không đúng giờ hoặc không theo chỉ dẫn bác sĩ làm giảm hiệu quả điều trị, tăng nguy cơ xuất hiện tác dụng phụ. Một số thuốc cần duy trì nồng độ ổn định trong máu như thuốc kiểm soát nhịp tim, thuốc chống đông, thuốc huyết áp.

Mỗi loại thuốc cũng có cách dùng khác nhau. Nhiều loại cần uống lúc đói, có thuốc nên sử dụng sau ăn để giảm kích ứng dạ dày... Một số thuốc có thể bị tương tác với rượu bia, nước chè hoặc một số thực phẩm. Người bệnh cần tuân thủ đúng hướng dẫn của bác sĩ khi dùng thuốc.

Tương tác thuốc và thực phẩm

Một sai lầm khác là người bệnh dùng đồng thời nhiều loại thuốc nhưng không thông báo đầy đủ với bác sĩ. Nhiều thuốc tim mạch có nguy cơ tương tác đáng kể. Bác sĩ Thảo cho hay một số thuốc statin có thể bị ảnh hưởng khi dùng cùng nước bưởi do ức chế chuyển hóa thuốc, làm tăng nồng độ thuốc trong máu và nguy cơ tác dụng phụ. Các thuốc như ức chế men chuyển (ACEI), chẹn thụ thể angiotensin (ARB) hoặc lợi tiểu giữ kali dễ làm tăng kali máu, đặc biệt ở người suy thận hoặc dùng liều cao. Khi dùng các thuốc này, người bệnh cần thận trọng với thực phẩm rất giàu kali (như nước dừa, chuối, cam, thực phẩm bổ sung kali) và nên theo dõi xét nghiệm máu định kỳ.

Ngoài thực phẩm, một số thuốc giảm đau, kháng viêm không steroid (NSAIDs) hoặc một số kháng sinh nhất định cũng làm tăng nguy cơ suy thận, giảm hiệu quả kiểm soát huyết áp. Thuốc có thể tăng nguy cơ chảy máu khi dùng chung với thuốc chống đông, thuốc kháng kết tập tiểu cầu.

Dừng thuốc sớm hoặc tự thay đổi liều

Không ít người bệnh khi thấy triệu chứng giảm đã tự ý ngưng thuốc hoặc giảm liều mà không trao đổi với bác sĩ. Một số khác lại nghe theo kinh nghiệm truyền miệng, tự tăng liều hoặc đổi thuốc dẫn đến nhiều rủi ro. Phần lớn người mắc các bệnh tim mạch như tăng huyết áp, bệnh mạch vành, suy tim hay rối loạn nhịp cần được điều trị lâu dài, liên tục. Ngưng thuốc đột ngột hoặc thay đổi liều không đúng chỉ định khiến huyết áp tăng trở lại, rối loạn nhịp tái phát hoặc suy tim diễn biến xấu.

Không tái khám định kỳ

Phần lớn thuốc tim mạch cần được theo dõi định kỳ bằng đo huyết áp, kiểm tra nhịp tim, xét nghiệm máu. Những thông số này giúp bác sĩ đánh giá hiệu quả điều trị, phát hiện sớm tác dụng phụ, điều chỉnh liều phù hợp. Khi người bệnh bỏ tái khám hoặc tự ý kéo dài đơn thuốc cũ, bác sĩ không có đủ dữ liệu cập nhật về tình trạng tim mạch. Điều này có thể dẫn đến bỏ sót biến chứng hoặc không phát hiện kịp thời các thay đổi cần can thiệp.

Người bệnh cần ghi lại đầy đủ các loại thuốc đang sử dụng, cung cấp cho bác sĩ trong mỗi lần khám. Sử dụng hộp chia thuốc theo ngày hoặc ứng dụng nhắc giờ trên điện thoại có thể giúp hạn chế quên liều. Đồng thời, người bệnh nên hỏi bác sĩ rõ về tương tác giữa thuốc với thực phẩm và đồ uống.

Ly Nguyễn