Theo báo cáo nghiên cứu khả thi do Sở Xây dựng TP HCM trình, các dự án BOT mở rộng quốc lộ 1, 13, 22 và trục Bắc – Nam (Nguyễn Hữu Thọ) sẽ áp dụng mô hình thu phí không dừng đa làn tự do (free flow), không bố trí trạm và barie.
Giải pháp này cho phép xe chạy liên tục, không phải giảm tốc hay dừng chờ, giúp giao thông ổn định hơn tại các cửa ngõ có lưu lượng rất lớn.
Hệ thống thu phí tự động (ETC) sẽ lắp trên giá long môn và cần vươn dọc tuyến để ghi nhận giao dịch. Các làn song hành không thu phí vẫn gắn thiết bị nhận diện nhằm tránh gian lận. Trường hợp xe không thanh toán được (lỗi thẻ, chưa dán), dữ liệu camera sẽ phục vụ hậu kiểm.
Để vận hành, các dự án đầu tư đồng bộ hệ thống giao thông thông minh (ITS) gồm camera giám sát, thiết bị phát hiện xe, bảng điện tử, liên lạc khẩn cấp và trung tâm điều hành.
Hiện cả nước có khoảng 4,6 triệu ôtô dán thẻ ETC, chiếm hơn 90%, nhưng do vẫn duy trì trạm và barie nên xe thường phải giảm tốc, nguy cơ ùn ứ vẫn xảy ra, nhất là ở làn hỗn hợp.
Theo lộ trình, thu phí không dừng sẽ tiến tới mô hình đa làn tự do hoàn toàn. Một số cao tốc như Nha Trang – Cam Lâm, Cam Lâm – Vĩnh Hảo đã bỏ barie đầu vào, tiệm cận mô hình này.
Bốn tuyến quốc lộ 1, 13, 22 và trục Bắc – Nam là các cửa ngõ huyết mạch của TP HCM, hiện thường xuyên quá tải. Các dự án nâng cấp thực hiện theo hình thức BOT, áp dụng cơ chế đặc thù từ Nghị quyết 98.
Trong đó, quốc lộ 13 có tổng mức đầu tư lớn nhất, gần 21.000 tỷ đồng; quốc lộ 1 khoảng 16.300 tỷ, quốc lộ 22 hơn 10.400 tỷ và trục Bắc – Nam gần 9.900 tỷ đồng.
Các tuyến sẽ mở rộng lên khoảng 60 m, tối đa 10-14 làn xe, gấp 2-3 lần hiện trạng. Làn giữa cho xe chạy nhanh và thu phí, đường song hành hai bên không thu phí.
TP HCM dự kiến chọn nhà đầu tư trong quý II, khởi công sớm và hoàn thành giai đoạn 2028-2029. Ngoài giảm ùn tắc, các dự án còn góp phần chỉnh trang đô thị và tăng kết nối vùng.
Hạ Giang