Vì sao trẻ bị lạnh bụng?

ThS.BS Lê Thị Hồng Huệ, khoa Nhi, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7, cho biết lạnh bụng là cách gọi dân gian thường được dùng để chỉ tình trạng rối loạn tiêu hóa nhẹ ở trẻ do cơ thể nhiễm lạnh hoặc ăn uống thực phẩm có tính hàn (lạnh). Trẻ bị lạnh bụng thường có biểu hiện đi ngoài phân lỏng, màu nhợt hoặc xanh, có bọt, đầy hơi, chướng bụng, đôi khi kèm buồn nôn, mệt mỏi, chán ăn...

Dưới đây là ba nhóm nguyên nhân chính gây lạnh bụng ở trẻ em.

Môi trường và nhiệt độ

Đây là nguyên nhân phổ biến nhất, thường xảy ra khi cơ thể chưa kịp thích nghi với sự thay đổi nhiệt độ môi trường. Ở trẻ nhỏ, thành bụng của trẻ thường mỏng, lớp mỡ dưới da chưa phát triển đầy đủ để giữ ấm. Khi bị nhiễm lạnh, mạch máu dưới da co lại, đồng thời nhu động ruột có thể tăng lên khiến thức ăn và nước di chuyển nhanh qua đường ruột, đại tràng không kịp tái hấp thu nước dẫn đến đi ngoài phân lỏng và đau bụng.

Trẻ dễ lạnh bụng khi ngủ ở mức điều hòa quá lạnh (dưới 26 độ), tắm quá lâu, tắm nơi có gió lùa, không lau khô người sau khi tắm hoặc trong thời tiết giao mùa khi nhiệt độ thay đổi đột ngột.

Do ăn uống

Trẻ ăn đồ quá lạnh như nước đá, kem, sữa chua lấy trực tiếp từ tủ lạnh có thể làm giảm nhiệt độ đột ngột trong dạ dày, ảnh hưởng đến các enzyme tiêu hóa. Khi đó, thức ăn không được tiêu hóa hoàn toàn, gây đầy hơi và rối loạn tiêu hóa.

Phụ huynh lưu ý khi cho trẻ ăn một số thực phẩm có tính hàn hoặc khó tiêu như ốc, hến, nghêu, nước dừa, rau sống... vì sử dụng không phù hợp có thể gây kích thích đường ruột. Hệ tiêu hóa non nớt của trẻ chưa đủ men để xử lý các loại protein phức tạp này, dẫn đến phản ứng đào thải. Với trẻ đang bú mẹ, hệ tiêu hóa phụ thuộc hoàn toàn vào sữa mẹ. Trong một số trường hợp, nếu mẹ ăn nhiều thực phẩm lạnh, đồ chua, uống nước đá..., chất lượng sữa có thể bị ảnh hưởng và tác động gián tiếp đến hệ tiêu hóa của trẻ, đặc biệt ở trẻ có cơ địa nhạy cảm.

Do nhiễm virus, vi khuẩn

Các loại virus như rotavirus hay adenovirus thường phát triển mạnh vào mùa lạnh, gây tổn thương niêm mạc ruột và làm giảm khả năng hấp thu, dẫn đến tiêu chảy. Một số trẻ có tình trạng thiếu hụt men lactase tạm thời hoặc bẩm sinh, khi uống sữa, đường lactose không được tiêu hóa hoàn toàn sẽ lên men trong ruột, sinh hơi và axit, gây sôi bụng, chướng bụng, tiêu chảy, dễ bị nhầm là lạnh bụng.

Khi trẻ bị lạnh bụng, bác sĩ Huệ hướng dẫn phụ huynh cần giữ ấm vùng bụng bằng cách dùng khăn ấm chườm, xoa dầu tràm hoặc dầu khuynh diệp quanh vùng rốn theo chiều kim đồng hồ, đắp chăn mỏng ngang bụng khi ngủ. Phụ huynh nên điều chỉnh chế độ ăn uống, cho trẻ ăn thức ăn mềm, lỏng, dễ tiêu, tránh ăn đồ mỡ, tanh, đồ ngọt công nghiệp hoặc sữa có hàm lượng lactose cao, bù nước và điện giải đầy đủ, bổ sung men vi sinh theo hướng dẫn của nhân viên y tế.

Tình trạng này thông thường tự cải thiện sau 1-2 ngày nếu được chăm sóc đúng cách. Cần đưa trẻ đi viện ngay nếu có biểu hiện sốt cao, phân có máu hoặc nhầy, nôn ói liên tục, có dấu hiệu mất nước (môi khô, khóc không ra nước mắt, tiểu ít, lừ đừ).

Đình Lâm