*:not(:last-child)]:dt-mb-6">
Nhiều người nổi tiếng dính vào ma túy
Trong vài năm trở lại đây, showbiz Việt không còn xa lạ với những scandal liên quan ma túy.
Thế nhưng, mỗi lần một cái tên quen thuộc bị gọi trong biên bản công an, dư luận vẫn bàng hoàng như lần đầu. Vụ việc ca sĩ Miu Lê bị đưa về làm việc vì nghi vấn sử dụng trái phép chất ma túy tại Cát Hải là cú sốc mới nhất.
Theo thông tin ban đầu, lực lượng chức năng nhận được tin báo về một nhóm người có dấu hiệu sử dụng ma túy ở khu vực bãi biển.
Khi kiểm tra, công an phát hiện nhóm 6 người, trong đó có ca sĩ Lê Ánh Nhật (Miu Lê), cùng các cá nhân khác. Nhóm này được đưa về trụ sở để làm việc và tiến hành test nhanh ma túy.
Kết quả cho thấy một số người, trong đó có Miu Lê, dương tính với: Methamphetamine, MDMA và Ketamine.
Theo BS Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học dưới nước và oxy cao áp, danh sách chất này không xa lạ với giới chuyên môn: Methamphetamine là ma túy đá, MDMA thường được biết đến dưới tên thuốc lắc, còn Ketamine là thuốc gây mê có khả năng gây ảo giác mạnh khi lạm dụng.
Chấp nhận cái giá đắt cho cảm giác "phê thuốc"
Theo BS Hoàng, góc nhìn y học cho thấy một khía cạnh nghiện ma túy thực chất là bệnh mạn tính của não. Các chất này không chỉ “làm cho vui” vài giờ mà can thiệp sâu, lâu dài vào cấu trúc và chức năng của hệ thần kinh trung ương.
Khi được hít, hút, nuốt hoặc tiêm, ma túy đi vào máu và đến não chỉ sau vài chục giây đến vài phút.
"Tại đây, chúng tác động trực tiếp lên mạng lưới truyền tin giữa các tế bào thần kinh. Nhiều loại ma túy bắt chước chất dẫn truyền thần kinh tự nhiên, gắn vào các thụ thể như “chìa khóa giả”.
Số khác ngăn não thu hồi chất dẫn truyền, làm nồng độ tăng đột ngột. Hệ quả là não rơi vào trạng thái bị chiếm quyền điều khiển”, BS Hoàng cho hay.
Ba vùng não chịu ảnh hưởng nặng nề nhất là thân não, hệ viền và vỏ não. Thân não điều khiển các chức năng sống cơ bản như nhịp tim, nhịp thở, huyết áp, chu kỳ ngủ - thức. Khi ma túy ức chế trung tâm hô hấp ở vùng này, người dùng có thể ngừng thở đột ngột, không kịp trở tay. Nhiều ca tử vong vì “sốc thuốc” đến từ đây.
Hệ viền là trung tâm cảm xúc và khen thưởng. Bình thường, khi ta ăn ngon, tập luyện, hoàn thành mục tiêu, não sẽ tiết ra một lượng vừa đủ “chất thưởng” để tạo cảm giác hài lòng.
Ma túy chiếm đóng hệ này, kích thích phóng thích chất thưởng ở mức cực cao. Não ghi nhận trải nghiệm đó như một phần thưởng vượt trội, từ đó thúc đẩy hành vi tìm kiếm ma túy bằng mọi giá.
"Vỏ não, phần đảm nhiệm tư duy cao cấp, ra quyết định, kiểm soát xung động, bị suy yếu dần. Người dùng ma túy trở nên bốc đồng, liều lĩnh, khó cân nhắc được hậu quả. Bên ngoài, hành vi đó dễ bị phán xét là “hư hỏng”, nhưng sâu bên trong, bộ phận kiểm soát của não đã bị tổn thương", BS Hoàng nói.
Dopamine là chất dẫn truyền thường được nhắc đến khi nói về cơ chế gây nghiện. Đây là “đồng tiền thưởng” của não bộ, giúp con người cảm nhận niềm vui, động lực. Trong trạng thái bình thường, dopamine được tiết ra có kiểm soát.
Ma túy như Methamphetamine, MDMA “vặn volume” hệ này lên mức tối đa: hoặc kích phóng tiết ồ ạt, hoặc chặn tái hấp thu, khiến nồng độ trong khe synap tăng gấp nhiều lần.
Khoảnh khắc “phê” đến như một cơn sóng mạnh. Nhưng cơ thể không cho phép trạng thái bất thường đó kéo dài. Não bắt đầu tự vệ bằng cách giảm số lượng thụ thể dopamine hoặc làm chúng kém nhạy.
Kết quả là, không có ma túy, người dùng cảm thấy trống rỗng, chán nản, mệt mỏi, mất hứng thú với mọi thứ. Những thứ từng mang lại niềm vui, như âm nhạc, bạn bè, công việc, bỗng trở nên vô vị.
"Từ đây, vòng xoáy lệ thuộc bắt đầu: muốn vui trở lại, phải tăng liều. Càng tăng liều, não càng bị tổn thương nặng nề, thụ thể càng giảm, người dùng càng tuyệt vọng khi thiếu thuốc.
Đây là lý do nhiều người nghiện, kể cả có sự nghiệp, danh tiếng, tài sản, vẫn đánh mất tất cả chỉ để tiếp tục duy trì cảm giác “phê thuốc” tạm bợ", BS Hoàng nhấn mạnh.
Không chỉ não, các hệ cơ quan khác cũng phải trả giá. Hệ thần kinh có thể bị tổn thương gây đau đầu, chóng mặt, suy giảm trí nhớ, ảo giác kéo dài. Hệ hô hấp đối mặt với nguy cơ suy hô hấp cấp.
Tim mạch bị kích thích quá mức, dễ dẫn đến nhồi máu cơ tim, đột quỵ ngay ở người trẻ. Gan, thận, hệ tiêu hóa mòn mỏi trong quá trình chuyển hóa và đào thải chất độc. Những hậu quả đó không loại trừ bất kỳ ai, dù là người bình thường hay ngôi sao nổi tiếng.
Nghĩa vụ phải làm gương của người nổi tiếng
Theo BS Hoàng, trong kỷ nguyên mạng xã hội, nghệ sĩ và người nổi tiếng không chỉ là người biểu diễn trên sân khấu.
Họ hiện diện trên mọi nền tảng: YouTube, TikTok, Facebook, Instagram. Mỗi bài đăng, câu nói, bức ảnh của họ có thể được hàng triệu người nhìn thấy trong vài giờ.
"Giới trẻ thường có xu hướng lý tưởng hóa thần tượng. Họ học theo cách ăn mặc, kiểu tóc, trang điểm, câu nói cửa miệng, đôi khi cả lối sống tiệc tùng, sống hết mình.
Khi các nghệ sĩ xuất hiện trong tin tức liên quan ma túy có thể gieo vào đầu một bộ phận người trẻ suy nghĩ lệch lạc", BS Hoàng nêu.
Nhìn từ góc độ pháp lý, Luật Phòng, chống ma túy quy định trách nhiệm của mọi công dân trong việc tuyên truyền, giáo dục về tác hại của ma túy, không tàng trữ, sử dụng, tổ chức sử dụng trái phép.
Với nghệ sĩ, trách nhiệm này lại càng quan trọng. Họ là những người có khả năng truyền thông mạnh mẽ, có thể biến thông điệp “nói không với ma túy” thành câu chuyện gần gũi, dễ chạm tới giới trẻ.
Bộ Quy tắc ứng xử dành cho nghệ sĩ cũng nhấn mạnh việc sống lành mạnh, tuân thủ pháp luật, không cổ xúy lối sống lệch chuẩn, không dùng hình ảnh cá nhân để quảng bá cho các hành vi gây hại cộng đồng.
Khi một nghệ sĩ dính đến ma túy, dù ở mức “sử dụng cho biết” hay “dùng giải trí”, họ vẫn phá vỡ niềm tin đó. Đây là tổn thất vô hình nhưng nặng nề nhất.
"Trách nhiệm của người nổi tiếng vì thế không chỉ là “đừng phạm luật”, mà còn là biết tận dụng tầm ảnh hưởng để nâng cao “kháng thể” của cộng đồng trước ma túy. Ở góc độ nào đó, sự gương mẫu của họ chính là một dạng “vaccine tinh thần” dành cho thế hệ trẻ", BS Hoàng nhấn mạnh.