Năm ngoái, anh Hiếu cùng bạn đầu tư một quán trà chanh ăn vặt ở khu vực Nghĩa Tân, Cầu Giấy. Mặt bằng này rộng 30 m2, mặt tiền 5 m, giá thuê 12 triệu đồng một tháng. Anh cho hay một nửa doanh thu của quán đến từ việc xếp 8-10 bàn khách ngồi ở khu vực vỉa hè trước quán.
Từ khi thành phố siết quản lý vỉa hè, anh phải thu gọn bàn ghế vào trong nhà. Dù cố ghép thêm chỗ cho khách nhưng không gian chật hẹp khiến lượng khách giảm hơn một nửa, doanh thu lao dốc. Hết hạn hợp đồng thuê mặt bằng, bạn góp vốn rút lui nên anh buộc rao sang nhượng cửa hàng, với giá 80 triệu đồng gồm toàn bộ thiết bị nhưng "nửa tháng nay chưa tìm được khách".
"Hết tháng này mà vẫn không sang nhượng được, tôi buộc thanh lý lại đồ đạc, bàn ghế giá rẻ hơn nữa để trả mặt bằng", anh Hiếu nói.
Khu Nghĩa Tân - Tô Hiệu vốn tập trung nhiều quán cà phê, quán ăn, thời gian gần đây xuất hiện nhiều thông báo sang nhượng, cho thuê cửa hàng.
Theo chị Hiền, một môi giới chuyên mặt bằng chuyển nhượng khu Cầu Giấy, gần hai tháng trở lại đây, khu vực này có thêm 5-6 cửa hàng treo biển tìm khách thuê.
Không ít người rơi vào tình cảnh như anh Hiếu. Chủ một quán bia ở Hà Đông cũng treo biển sang nhượng mặt bằng sau 3 năm hoạt động. Anh cho biết đã đầu tư gần 300 triệu đồng, chưa gồm tiền thuê nhà diện tích 100 m2, mặt tiền 10m, giá 16 triệu đồng một tháng. Mặt bằng này được anh chọn trước đây vì vỉa hè rộng rãi, giúp mở rộng không gian kinh doanh khi xếp thêm được hơn chục bàn cho khách.
Sau khi khu vực vỉa hè bị siết chặt, anh cho hay khách đến quán vãn dần vì trong nhà bức bí, doanh thu giảm mạnh 40%. Dù chấp nhận để lại toàn bộ cửa hàng, mối nhập hàng với giá 230 triệu đồng, số người đến xem chỉ "đếm trên đầu ngón tay".
Anh Tuấn, một môi giới mặt bằng cho thuê ở trung tâm Hà Nội, cho hay thời điểm này ít người muốn khởi nghiệp buôn bán hoặc mở rộng quy mô kinh doanh nên việc tìm khách nhận sang nhượng hay thuê mặt bằng rất khó. Đặc biệt, những nơi diện tích nhỏ, mặt tiền hẹp, thiếu chỗ đỗ xe gần như không có người hỏi, trừ khi giá thuê giảm sâu.
"Có chủ nhà gửi mặt bằng thuê ở phố Kim Mã hơn một năm qua mà vẫn chưa có khách thuê, dù giá đã hạ 10%", anh cho hay.
Ghi nhận tình trạng trên, ông Nguyễn Chí Thanh, Phó chủ tịch Hội Môi giới bất động sản Việt Nam (VARS) cho biết 4 tháng đầu năm nay, công suất hoạt động và giá thuê mặt bằng bán lẻ tại các tuyến phố khu vực nội, ngoại thành sụt giảm so với trước.
Theo ông, giai đoạn trước đây, nhiều mặt bằng nhà ở tại Hà Nội được định giá thuê dựa theo chiều dài mặt tiền và khả năng khai thác vỉa hè - vốn là nơi giúp tăng diện tích kinh doanh, nâng công suất khai thác. Thời gian qua, kinh doanh trên vỉa hè bị siết chặt khiến sức chứa của nhiều địa điểm thuê giảm 50-60%.
"Trong khi đó giá thuê mặt bằng vẫn neo ở ngưỡng cao, nhất là khu vực trung tâm, khiến lợi nhuận của nhiều hộ kinh doanh bị bào mòn và không thể tiếp tục trụ lại", ông nói.
Dữ liệu của kênh rao tin địa ốc trực tuyến Batdongsan cho thấy giá cho thuê nhiều tuyến phố trung tâm Hà Nội dao động 50-450 triệu đồng mỗi m2 một tháng, tùy vị trí, khu vực. Chẳng hạn, giá rao cho thuê bình quân mỗi m2 tại nhà mặt phố phường Trung Liệt khoảng 60-120 triệu đồng một tháng, phường Kim Liên 50-153 triệu đồng, hay Láng Hạ 126-450 triệu đồng, Yên Hòa 67-194 triệu đồng... Đây là giá rao cho thuê của người bán và môi giới, thay đổi dựa trên từng vị trí, diện tích, số tầng, hiện trạng căn nhà.
Chuyên gia kinh tế Đinh Trọng Thịnh cũng cho rằng các doanh nghiệp vừa và nhỏ, hộ kinh doanh đang chịu áp lực lớn khi chi phí vận hành đồng loạt tăng. Theo số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), chỉ số giá tiêu dùng CPI tháng 4 tăng 5,46% so với cùng kỳ, cao hơn mức 4,65% của tháng 3. Trong khi đó, số lượng doanh nghiệp đăng ký tạm ngừng kinh doanh có thời hạn trong tháng tăng 75% so với tháng 3.
Ông Thịnh cho rằng nguyên nhân chủ yếu đến từ áp lực chi phí đầu vào, đặc biệt là giá xăng dầu, kéo theo đà tăng của các nhóm dịch vụ như vận tải, ăn uống và vật liệu xây dựng. Việc siết chặt vỉa hè là đòn áp lực khiến nhiều cửa hàng vốn phụ thuộc doanh thu vào khu vực này không thể trụ vững.
Mặt khác, bà Nguyễn Hoài An, Giám đốc cấp cao CBRE Hà Nội nhìn nhận thói quen mua sắm của người tiêu dùng đang có nhiều thay đổi, nghiêng về các loại hình bán lẻ hiện đại trên kênh thương mại điện tử, hay tại trung tâm mua sắm tích hợp lên ngôi. Điều này cũng tác động trực tiếp đến các mặt bằng nhà phố, khiến phân khúc này ngày càng kém cạnh tranh.
CBRE ghi nhận tình trạng nhiều ngành hàng trước đây cần mặt bằng lớn nay đã chuyển hẳn sang kinh doanh trực tuyến hoặc chỉ cần kho bãi trong ngõ sâu để tối ưu chi phí. Với nhiều khách hàng lĩnh vực F&B, họ phải tìm cách xoay sở khi không còn được tận dụng khu vực vỉa hè để nâng công suất kinh doanh. Cùng với nhiều khó khăn dồn tụ trước đó như chi phí tăng cao, khách thắt chặt chi tiêu, họ không thể duy trì, buộc phải sang nhượng để thu hồi một phần vốn.
Bên cạnh đó, một bộ phận khách thuê cũng có xu hướng dịch chuyển vào trung tâm thương mại lớn để tận dụng hệ thống quản lý chuyên nghiệp, bãi đỗ xe rộng và tệp khách đa dạng. Những yếu tố trên khiến hiệu suất cho thuê nhà phố mặt tiền trung tâm ngày càng sụt giảm, hiện giữ ở mức 1,8-2% một năm.
Bà An khuyến nghị các chủ nhà thời điểm này cần linh hoạt giá thuê, giãn thời gian thanh toán hoặc chia nhỏ mặt bằng để giữ chân khách. Đồng thời, chủ nhà cần đưa ra mức giá phù hợp với khả năng chi trả của doanh nghiệp vừa và nhỏ, hộ kinh doanh để duy trì tỷ lệ lấp đầy.
Ngọc Diễm