* Bài cảm nhận cho chuyên mục "Cuốn sách tôi yêu"
5 năm trước, khi dịch bệnh bủa vây, tôi ở trong căn phòng nhỏ với cảm giác bất an
kéo dài. Tin tức mỗi ngày đều nặng nề. Công việc chậm lại. Kế hoạch bị hoãn. Những dự định tưởng đã nằm trong tầm tay bỗng trở nên xa xôi. Tôi từng nghĩ mình đủ bản lĩnh để thích nghi với mọi biến động, nhưng trong những ngày cách ly ấy, tôi nhận ra mình cũng mong manh như bao người.
Giữa lúc đó, tôi tìm đến một cuốn sách như tìm một điểm tựa. Mở cửa tương lai của tác giả Nguyễn Phi Vân đến với tôi không phải như một lời hứa hẹn màu hồng, mà như một cuộc đối thoại thẳng thắn.
Tôi biết đến chị qua podcast và những bài viết chia sẻ về hành trình làm việc toàn cầu. Một người phụ nữ Việt Nam với hơn 20 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực thương hiệu, bán lẻ và nhượng quyền ở nhiều thị trường mới nổi. Nhưng điều khiến tôi ở lại không phải là hồ sơ thành tích, mà là giọng nói điềm tĩnh và quan điểm không né tránh sự thật.
Khi cầm trên tay cuốn sách gần 300 trang, tôi không nghĩ nó sẽ trở thành ''liều thuốc'' tinh thần cho mình trong giai đoạn ấy. Cuốn sách được chia thành bốn phần: Get ready - Get set - Go - Stay. Một hành trình nghe có vẻ đơn giản, nhưng thực chất là quá trình tái cấu trúc tư duy: chuẩn bị, sẵn sàng, hành động và bền bỉ. Điều quan trọng không nằm ở cấu trúc, mà ở cách tác giả buộc người đọc nhìn thẳng vào chính mình.
Ở phần đầu tiên, chị nói về những ''căn bệnh'' của người trẻ: bệnh im lặng vì môi trường giáo dục thụ động, bệnh đổ thừa, bệnh kể lể, bệnh tưởng mình giỏi, bệnh thiếu kỷ luật, bệnh không quản trị được cảm xúc. Tôi đọc mà thấy bản thân trong đó.
Tôi từng có thói quen trì hoãn những việc khó. Mỗi khi một kế hoạch không đạt kết quả như mong muốn, tôi thường tự an ủi rằng hoàn cảnh chưa thuận lợi, rằng thời điểm chưa chín muồi. Tôi chờ đợi một điều kiện tốt hơn thay vì tự hỏi mình đã làm đủ chưa.
Dịch bệnh khiến tôi càng có thêm lý do để chậm lại. Và tôi đã chậm thật. Có một buổi tối, sau khi đọc đến đoạn nói về ''bệnh đổ thừa'', tôi đóng sách lại và ngồi
im rất lâu. Tôi nhận ra mình đã viện dẫn hoàn cảnh để bao biện cho sự thiếu kỷ luật. Không phải tôi không có thời gian. Tôi chỉ không biết cách quản trị nó. Không phải tôi thiếu cơ hội. Tôi chỉ chưa chuẩn bị đủ kỹ năng để nắm lấy cơ hội.
Cuốn sách không dạy tôi mơ mộng. Nó dạy tôi chuẩn bị. Nguyễn Phi Vân cho rằng ''loại tiền tệ mới của thế kỷ 21 là kỹ năng''. Trong một thế giới nơi kiến thức có thể được truy cập bằng một cú nhấp chuột, điều tạo nên khác biệt không còn là biết nhiều đến đâu, mà là làm được gì, thích ứng ra sao và tạo giá trị như thế nào. Nhận thức ấy khiến tôi buộc phải nhìn lại mình.
Tôi có thể viết, nhưng tôi có thật sự viết mỗi ngày không? Tôi có thể giao tiếp, nhưng tôi có chủ động mở rộng mạng lưới kết nối không? Tôi có kế hoạch, nhưng tôi có đủ kỷ luật để theo đuổi nó đến cùng?
Tôi bắt đầu từ những điều nhỏ. Tôi đặt thời gian biểu cố định cho việc đọc và viết. Tôi tham gia một khóa học ngắn để cải thiện khả năng trình bày. Tôi tập nói trước gương, điều chỉnh giọng điệu và ngôn ngữ cơ thể. Ban đầu, mọi thứ đều gượng gạo. Nhưng từng bước một, tôi cảm nhận được sự dịch chuyển âm thầm trong chính mình.
Phần Go nhấn mạnh hành động. Không có kỹ năng nào tự nhiên xuất hiện nếu ta không thực hành. Không có sự tự tin nào được ban phát nếu ta không bước ra khỏi vùng an toàn. Tôi nhớ lần đầu tiên chủ động đề xuất một ý tưởng mới trong công việc sau nhiều tháng im lặng. Tay tôi run nhẹ, nhưng tôi không lùi lại. Ý tưởng ấy chưa hoàn hảo, song nó mở ra một cơ hội hợp tác mới. Tôi hiểu rằng cánh cửa không tự mở, nó chỉ hé ra khi ta dám gõ.
Đến phần Stay, tác giả nói về sự bền bỉ. Thành công không phải là một khoảnh khắc lóe sáng, mà là quá trình duy trì kỷ luật khi không ai nhìn thấy. Điều này chạm vào tôi nhiều nhất. Bởi trong thời gian dịch bệnh, điều khó nhất không phải là bắt đầu một thói quen tốt, mà là giữ nó khi tinh thần xuống dốc.
Có những ngày tôi muốn bỏ cuộc. Tôi muốn quay lại nhịp sống dễ dãi trước kia. Nhưng mỗi lần như vậy, tôi lại nhớ đến một câu trong sách: tương lai không thuộc về người chờ đợi điều kiện hoàn hảo, mà thuộc về người chuẩn bị đủ để đón lấy cơ hội khi nó đến.
Tôi không thể nói rằng sau khi đọc xong Mở cửa tương lai, cuộc đời tôi thay đổi ngay lập tức. Không có phép màu nào xảy ra. Nhưng có những thay đổi rất nhỏ bắt đầu nảy mầm. Tôi kỷ luật hơn với thời gian của mình. Tôi bớt than vãn về hoàn cảnh. Tôi học cách phản tư mỗi tối: hôm nay mình đã làm gì để tiến gần hơn đến mục tiêu?
Điều tôi trân trọng ở cuốn sách là tinh thần trách nhiệm cá nhân. Tác giả không hứa trao cho người đọc một lối tắt. Chị chỉ trao một tấm bản đồ và nhắc rằng hành trình phải do chính ta bước đi. Trong một xã hội nơi nhiều người trẻ dễ rơi vào trạng thái hoang mang hoặc trông chờ, thông điệp ấy có lẽ là lời nhắc cần thiết: đừng trao quyền quyết định tương lai của mình cho bất kỳ ai khác.
5 năm trôi qua, dịch bệnh đã lùi xa. Nhưng cuốn sách ấy vẫn nằm trên bàn làm việc của tôi. Mỗi khi thấy mình chậm lại hoặc có ý định đổ lỗi cho hoàn cảnh, tôi lại mở ra đọc vài trang, không phải để tìm một lời an ủi, mà để được nhắc nhở.
Mở cửa tương lai không mở giúp tôi cánh cửa nào cả. Nó chỉ trao cho tôi chiếc chìa khóa. Còn việc cánh cửa có mở hay không, phụ thuộc vào việc tôi có đủ can đảm để xoay nó.
Trà Đông
Hướng tới kỷ niệm 25 năm thành lập (26/2/2001-26/2/2026), VnExpress triển khai hoạt động xây dựng 25 thư viện cho 25 điểm trường tiểu học và trung học cơ sở trên cả nước. Mong muốn nối dài những câu chuyện đẹp, tòa soạn mời độc giả gửi bài cảm nhận về chủ đề Cuốn sách tôi yêu.
Độc giả mọi độ tuổi có thể gửi bài viết (không giới hạn số lượng) về email [email protected], tên mail là: "Bai cam nhan Cuon sach toi yeu". Thời hạn nhận bài từ ngày 12/2 đến ngày 20/3, trong mail vui lòng cung cấp họ tên và số điện thoại để thuận tiện cho việc liên lạc.
Mỗi bài có độ dài tối đa 1.500 từ. Bài viết phải là sáng tác mới, chưa từng đăng tải trên các phương tiện truyền thông hoặc mạng xã hội. Khuyến khích những bài viết có hình ảnh đi kèm (ảnh sách hoặc hình ảnh độc giả cùng sách).
Ngoài bài viết, độc giả có thể gửi cảm nhận về cuốn sách yêu thích bằng hình thức podcast hoặc video. Tác giả chịu trách nhiệm về bản quyền nội dung và hình ảnh.