Trong thế giới của Jack, một thanh niên ngoài 20 tuổi gốc Pakistan đang sinh sống tại Australia, sự tự tin không được đo bằng năng lực hay tính cách, mà bằng những centimet. Với chiều cao ước tính khoảng 1,6m đến 1,65m, Jack luôn cảm thấy mình lọt thỏm giữa đám đông. Cảm giác thua thiệt ấy trở nên ngột ngạt hơn khi anh chuyển đến Australia, nơi chiều cao trung bình của nam giới xấp xỉ 1,79m. "Thế giới ở đây cao lớn hơn hẳn, và sự khác biệt đó khiến tôi phải tìm đến bác sĩ tâm lý," Jack thừa nhận. Nhưng thay vì chỉ trị liệu tâm trí, anh tìm thấy một giải pháp cực đoan hơn trong những góc khuất của mạng internet, đó là đánh đổi đau đớn thể xác để kéo dài đôi chân.
Jack không đơn độc trong hành trình này. Ẩn sau các nền tảng mạng xã hội và những phòng chat được mã hóa là một cộng đồng ngầm đang phát triển mạnh mẽ. Tại đây, hàng nghìn người đàn ông chia sẻ một khát vọng cháy bỏng nhưng cũng đầy mặc cảm: phẫu thuật kéo dài chi. Đây là một thủ thuật y khoa tàn khốc, nơi xương đùi hoặc xương chày bị cố tình bẻ gãy, sau đó được tách dần ra để cơ thể tự lấp đầy khoảng trống bằng xương mới.
Về bản chất, phẫu thuật kéo dài chi (limb lengthening) bắt nguồn từ phương pháp Ilizarov được phát triển ở Liên Xô vào những năm 1950 để điều trị các dị tật bẩm sinh hoặc chấn thương nghiêm trọng. Tuy nhiên, trong kỷ nguyên của mạng xã hội, y học phục hồi đã biến tướng thành một ngành công nghiệp thẩm mỹ triệu USD. Quy trình này đòi hỏi bác sĩ khoan vào ống tủy, đóng đinh nội tủy và sử dụng thiết bị chuyên dụng để kéo giãn xương với tốc độ chưa đến 1mm mỗi ngày. Cùng với xương, các dây thần kinh, mạch máu và cơ bắp cũng bị kéo căng đến cực hạn. Sau giai đoạn "kéo", bệnh nhân phải mất hàng tháng, thậm chí cả năm trời tập vật lý trị liệu đau đớn để học lại cách đi đứng, chạy nhảy.
Mặc dù chưa có thống kê chính thức toàn cầu về số lượng ca phẫu thuật thẩm mỹ dạng này, nhưng sự bùng nổ của các phòng khám chuyên khoa tại Thổ Nhĩ Kỳ, Ấn Độ và Hàn Quốc là minh chứng cho nhu cầu đang tăng vọt. Theo một báo cáo từ BBC, ngành công nghiệp này đang được thúc đẩy bởi các chiến dịch marketing rầm rộ trên TikTok và Instagram. Tại đó, những video quay cảnh bệnh nhân tập đi với đôi chân nẹp sắt nhưng khuôn mặt rạng rỡ, kèm theo những dòng chú thích đầy hứa hẹn về việc "đạt được chiều cao mơ ước", đã làm lu mờ đi những rủi ro khủng khiếp.
Các chuyên gia y tế tại Australia cảnh báo rằng thực tế tàn khốc hơn nhiều so với những gì quảng cáo miêu tả. Biến chứng có thể bao gồm nhiễm trùng xương (viêm cốt tủy), tổn thương thần kinh vĩnh viễn, thuyên tắc mỡ, hoặc xương không liền. Dẫu biết rõ những nguy cơ này, Jack vẫn bị cuốn vào. Anh dành hàng giờ mỗi ngày để xem các video biến đổi ngoại hình, nơi đau đớn được lãng mạn hóa thành cái giá xứng đáng cho một cuộc đời mới.
Động lực thúc đẩy những người như Jack thường được cộng đồng mạng gọi là "chứng rối loạn lo âu về chiều cao" (height dysphoria). Dù thuật ngữ này không tồn tại trong Cẩm nang Chẩn đoán và Thống kê Rối loạn Tâm thần (DSM-5), nhưng nỗi đau khổ của những người mắc phải là có thật. Tiến sĩ Toni Pikoos, nhà tâm lý học lâm sàng tại Australia, nhận định rằng những người từng bị bắt nạt hoặc cảm thấy yếu thế thường coi chiều cao là biểu tượng của sức mạnh và quyền lực. Quan điểm này không phải không có cơ sở. Các nghiên cứu kinh tế học, như bài báo nổi tiếng trên Journal of Applied Psychology, đã chỉ ra mối tương quan thuận chiều giữa chiều cao và thu nhập, củng cố niềm tin rằng "cao hơn đồng nghĩa với thành công hơn".
Tuy nhiên, tiến sĩ Pikoos cảnh báo rằng phẫu thuật thẩm mỹ hiếm khi giải quyết được gốc rễ của sự bất an. Khác với nâng mũi hay cắt mí, kéo dài chi là một canh bạc sinh tử với thời gian hồi phục đằng đẵng. Thay vì chữa lành tâm lý, nó có thể đẩy bệnh nhân vào những khủng hoảng mới về thể chất và tài chính. Chi phí cho giấc mơ này không hề rẻ. Tại các "thiên đường phẫu thuật" như Thổ Nhĩ Kỳ, giá dao động từ 35.000 USD cho các phương pháp cơ bản, đến các gói "siêu sang" trọn gói lên tới hàng trăm nghìn USD, bao gồm cả khách sạn 5 sao và tour du lịch Istanbul.
Trong quá trình tìm hiểu, Jack đã gặp Victor Egonu, một nhân vật có ảnh hưởng lớn trong cộng đồng này. Egonu, người điều hành kênh YouTube Cyborg4Life và quản lý các nhóm kín trên Discord với logo hình xương đùi, từng phải kéo dài chân vì chấn thương chứ không phải thẩm mỹ. Ông trở thành "người gác cổng" bất đắc dĩ, cố gắng cảnh báo những người trẻ về mặt tối của ngành công nghiệp này. Trong thế giới ảo mà Egonu quản lý, các thành viên định danh bằng những con số mục tiêu như "1m70 lên 1m76" hay "+31mm". Với họ, đó là những huy hiệu danh dự, nhưng với Egonu, đó là sự ngây thơ nguy hiểm trước những lời hứa hẹn thiếu kiểm chứng.
Thực tế, sự thiếu vắng sự giám sát y tế chặt chẽ trên các diễn đàn trực tuyến là điều đáng báo động. Tiến sĩ Beth O'Gorman cho rằng, dù xã hội phương Tây vẫn tồn tại định kiến tôn sùng chiều cao nam giới, việc tìm kiếm lời khuyên y khoa từ những người lạ trên Reddit thay vì bác sĩ chuyên môn là một sai lầm nghiêm trọng. Jack cũng từng suýt trở thành nạn nhân của sai lầm đó. Anh đã lên kế hoạch bí mật bay sang Thổ Nhĩ Kỳ, nói dối gia đình về một chuyến đi trượt tuyết để che giấu thời gian hồi phục, nhưng những đánh giá tiêu cực về các phòng khám giá rẻ đã giữ chân anh lại. Mục tiêu của anh chuyển sang một gói điều trị cao cấp hơn tại Nam Phi với giá 110.000 USD.
Hiện, nhờ sự can thiệp của bác sĩ tâm thần và thuốc chống trầm cảm, anh đã tìm lại được sự cân bằng. Anh xóa các ứng dụng mạng xã hội, ngừng ám ảnh về những con số và cảm thấy mình đang sống một cuộc đời bình thường trở lại. Quyết định tránh xa các nội dung độc hại giúp anh có cái nhìn lý trí hơn. Tuy nhiên, sự giằng xé nội tâm vẫn chưa hoàn toàn biến mất. Dù lý trí đã phần nào được xoa dịu, nhưng trong sâu thẳm, tài khoản tiết kiệm của Jack vẫn đang lớn dần mỗi ngày cho một mục đích duy nhất là ca phẫu thuật bẻ xương mà anh vẫn chưa đủ can đảm để từ bỏ hoàn toàn.
Bình Minh (Theo ABC News)