Khái niệm "xe thể thao" (sports car) thường được hiểu theo nhiều cách khác nhau. Với một số người, đó là những mẫu xe có công suất lớn và khả năng tăng tốc nhanh. Tuy nhiên, trong ngành ôtô, xe thể thao không chỉ được định nghĩa bằng sức mạnh động cơ, mà còn bởi cách chiếc xe được thiết kế và vận hành.
Theo cách phân loại phổ biến, xe thể thao là những mẫu xe được phát triển để ưu tiên hiệu suất và cảm giác lái, thể hiện qua các yếu tố như thiết kế khung gầm, hệ dẫn động, trọng lượng, phân bổ khối lượng, hệ thống treo và cách xe phản ứng khi đánh lái, tăng tốc hoặc phanh. Những yếu tố này thường ưu tiên, hơn là không gian nội thất hay khả năng chở người, chở đồ. Ngoài các yếu tố kỹ thuật, xe thể thao cũng thường có vị trí ngồi thấp, khoang lái gọn và bố trí điều khiển tập trung về người lái.
Vì sao công suất không là yếu tố bắt buộc để xác định xe thể thao?
Công suất động cơ thường không phải yếu tố bắt buộc để xác định một mẫu xe thể thao. Trên thực tế, công suất chủ yếu phản ánh khả năng tăng tốc trên đường thẳng và tốc độ tối đa, trong khi trải nghiệm lái thể thao lại phụ thuộc nhiều hơn vào trọng lượng, sự phân bổ khối lượng, độ cứng khung gầm và cách hệ thống treo được thiết lập.
"Trải nghiệm lái thể thao" thường được hiểu là cảm giác kiểm soát và kết nối trực tiếp giữa người lái với chiếc xe trong quá trình vận hành. Điều này thể hiện qua phản ứng của xe trước thao tác đánh lái, khả năng tăng giảm tốc theo chân ga và phanh, cũng như sự ổn định, dễ phán đoán khi vào cua. Một chiếc xe mang lại trải nghiệm lái thể thao không nhất thiết phải chạy nhanh, mà cho phép người lái cảm nhận rõ hành vi của xe, chủ động kiểm soát nó trong nhiều tình huống khác nhau.
Trong các yếu tố cấu thành cảm giác lái của một chiếc xe, trọng lượng và phân bổ khối lượng đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Xe nhẹ giúp giảm quán tính khi tăng tốc, phanh hoặc vào cua gấp, trong khi phân bổ khối lượng cân bằng, thường gần mức 50:50 giữa trục trước và sau, giúp xe phản ứng ổn định và dễ kiểm soát hơn. Nhờ đó, cảm giác lái thể thao có thể đạt được ngay cả khi công suất không cao. Đây cũng là triết lý thiết kế phổ biến trên các mẫu roadster và coupe thể thao cỡ nhỏ.
Các mẫu xe thể thao công suất nhỏ
Trong lịch sử ngành ôtô, nhiều mẫu xe dù có công suất khiêm tốn vẫn được công nhận là xe thể thao. Mazda MX-5, Toyota GR86, Subaru BRZ hay Lotus Elise đều sở hữu công suất dưới 250 mã lực, nhưng được thiết kế theo hướng trọng lượng nhẹ, dẫn động cầu sau và khung gầm tối ưu cho khả năng kiểm soát xe, qua đó mang lại trải nghiệm lái thể thao cho người sử dụng.
Ngược lại, không ít mẫu xe có công suất lớn nhưng trọng lượng cao, thiên về tiện nghi hoặc khả năng di chuyển đường dài, thường được xếp vào nhóm xe hiệu năng cao (performance car) hơn là xe thể thao thuần túy. Điều này cho thấy công suất là một phần của hiệu suất, nhưng không phải yếu tố quyết định duy nhất để phân loại một chiếc xe là xe thể thao.
Hồ Tân