Đau mỏi cổ vai gáy do dị dạng não

Anh Huy từng được chẩn đoán rỗng tủy, gần đây các triệu chứng của anh ngày càng tăng, dùng thuốc không đỡ, cầm nắm yếu, khó bê vật nặng, ngón tay co quắp, đau đầu tăng khi gắng sức... Chụp cắt lớp vi tính (CLVT) sọ não và cột sống tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội không ghi nhận xuất huyết hay khối choán chỗ nội sọ, tuy nhiên phát hiện hạnh nhân tiểu não tụt thấp dưới lỗ chẩm khoảng 13 mm.

ThS.BS Bùi Khương Duy, khoa Ngoại Thần kinh - Cột sống, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, chẩn đoán anh Huy bị Arnold-Chiari type I kèm rỗng tủy cổ từ đốt sống C2 đến T3 khoảng 14 cm. Người bệnh có đầy đủ các biểu hiện lâm sàng và cận lâm sàng điển hình của Chiari malformation type I gồm đau đầu vùng chẩm, chóng mặt, tê đau vùng cổ vai gáy lan xuống hai tay, teo cơ vùng bàn tay. Hình ảnh cộng hưởng từ sọ não ghi nhận hạnh nhân tiểu não thoát vị qua lỗ chẩm lớn, kèm theo rỗng tủy.

Đây là một dị tật bẩm sinh đặc trưng bởi sự tụt xuống của hạnh nhân tiểu não qua lỗ chẩm lớn, với tỷ lệ ước tính khoảng 1/100.000 người dân. Dị dạng Chiari có thể gây ra các triệu chứng thần kinh đa dạng, trong một số trường hợp biểu hiện cấp tính có thể tương tự đột quỵ, dễ dẫn đến nhầm lẫn trong chẩn đoán ban đầu.

Ca phẫu thuật được thực hiện dưới kính vi phẫu, gây mê nội khí quản. Bác sĩ rạch da vùng chẩm khoảng 8 cm, mở rộng lỗ chẩm lớn và cắt cung sau C1 để giải phóng chèn ép. Sau đó mở, tạo hình màng cứng bằng mảnh ghép tự thân, giải phóng hạnh nhân tiểu não, khôi phục lưu thông dịch não tủy, rồi đóng vết mổ theo lớp.

Quá trình mổ gặp khó do biến đổi cấu trúc xương hố sau và xoang tĩnh mạch làm mất mốc giải phẫu; hạnh nhân tiểu não tụt thấp (Chiari I) cũng hạn chế trường mổ. Do đó, các phẫu thuật viên thao tác tỉ mỉ để đảm bảo hiệu quả và an toàn.

Hậu phẫu, bệnh nhân tỉnh táo, tự thở ổn định. Người bệnh được hướng dẫn tập phục hồi chức năng từ ngày thứ hai nhằm sớm khôi phục khả năng vận động. Ngày thứ ba sau mổ, các triệu chứng đau đầu khi ho và cảm giác tê bì hai tay bệnh nhân đã cải thiện rõ rệt, dự kiến các triệu chứng này có thể hồi phục hoàn toàn sau khoảng 2-3 tuần. Đối với tình trạng rỗng tủy, thời gian hồi phục thường kéo dài hơn, khoảng 6 tháng đến một năm để các khoang dịch thu nhỏ dần và chức năng thần kinh được cải thiện.

Chiari type I ở giai đoạn sớm thường không có biểu hiện lâm sàng đặc hiệu, nhiều trường hợp được phát hiện tình cờ qua chụp cộng hưởng từ sọ não hoặc cột sống cổ. Bác sĩ khuyến cáo những người có các triệu chứng nghi ngờ nên thăm khám sớm tại chuyên khoa thần kinh. Việc chẩn đoán đúng nguyên nhân giúp tránh bỏ sót các bệnh lý thần kinh như Chiari malformation type I, đồng thời hạn chế nguy cơ biến chứng và cải thiện hiệu quả điều trị.

Hằng Trần