Thực phẩm cung cấp năng lượng, dưỡng chất cho cơ thể, ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình tiêu hóa, từ phân giải thức ăn tại dạ dày, hấp thu tại ruột non đến đào thải chất cặn bã qua đại tràng.
Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Hoàng Oanh, khoa Nội tiêu hóa, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7, cho biết lựa chọn thực phẩm phù hợp giúp hệ tiêu hóa vận hành nhịp nhàng, bảo vệ đường ruột đồng thời hạn chế nguy cơ mắc bệnh tiêu hóa mạn tính. Bác sĩ Oanh chỉ ra một số mẹo khi xây dựng chế độ ăn giúp tiêu hóa khỏe.
Ưu tiên chất xơ tự nhiên
Chất xơ hòa tan có tác dụng làm mềm phân, nuôi dưỡng lợi khuẩn, ổn định đường huyết, trong khi chất xơ không hòa tan giúp tăng khối lượng phân, thúc đẩy nhu động ruột, phòng ngừa táo bón. Khi lựa chọn thực phẩm, nên ưu tiên trái cây, rau củ tươi, nguyên vẹn, hạn chế các sản phẩm tinh chế đã bị loại bỏ chất xơ.
Bổ sung thực phẩm giàu lợi khuẩn
Hệ vi sinh vật đường ruột đóng vai trò quan trọng trong tiêu hóa, hấp thu và miễn dịch. Các thực phẩm chứa probiotic (vi khuẩn có lợi) như sữa chua, kefir, dưa cải lên men tự nhiên, kim chi... có thể góp phần ngăn tiêu chảy, kiểm soát hội chứng ruột kích thích (IBS), duy trì cân bằng hệ vi sinh. Bổ sung thực phẩm giàu lợi khuẩn còn giảm đầy hơi, tăng cường hàng rào bảo vệ niêm mạc ruột.
Tăng cường nước, khoáng chất
Nước có vai trò làm mềm phân, hỗ trợ vận chuyển thức ăn, bảo vệ niêm mạc đường ruột. Thực phẩm nhiều nước như rau xanh, dưa leo, cam, bưởi, dưa hấu và các món canh giúp bổ sung vitamin, khoáng chất, hỗ trợ nhu động ruột, hạn chế mất nước và giảm nguy cơ rối loạn tiêu hóa.
Hạn chế chất béo bão hòa
Tiêu thụ nhiều chất béo bão hòa khiến dạ dày phải hoạt động liên tục, quá tải, làm tăng nguy cơ trào ngược, đầy bụng. Mọi người nên ưu tiên chất béo không bão hòa từ cá béo, dầu ô liu hoặc dầu mè dễ tiêu hóa hơn để giảm áp lực lên gan mật, hỗ trợ hệ tiêu hóa vận hành hiệu quả. Nên ưu tiên hấp, luộc, kho nhạt hoặc áp chảo nhẹ để giữ dinh dưỡng cho thực phẩm, kiểm soát chất béo bão hòa.
Hạn chế thực phẩm siêu chế biến, đường tinh luyện
Thực phẩm siêu chế biến thường nhiều đường bổ sung, chất béo chuyển hóa, muối, phụ gia. Các thành phần này thường thúc đẩy tình trạng viêm mạn tính, hội chứng chuyển hóa và rối loạn hệ vi sinh. Ăn nhiều đường tinh luyện và siro fructose gây mất cân bằng hệ vi sinh, làm tăng tính thấm ruột ("leaky gut"), kích hoạt phản ứng viêm trong cơ thể.
Cá thể hóa chế độ ăn theo tình trạng bệnh lý
Mỗi người nên chọn thực phẩm tùy vào cơ địa và tình trạng bệnh lý, tránh các phản ứng tiêu cực của cơ thể. Bác sĩ Oanh khuyên người bị trào ngược nên hạn chế đồ cay, chua, nhiều dầu mỡ. Người mắc hội chứng ruột kích thích cần giảm thực phẩm giàu FODMAP. Nếu có vấn đề về dạ dày, người bệnh nên tránh rượu bia và chất kích thích.
Thảo Nhi
| Độc giả đặt câu hỏi về bệnh tiêu hóa tại đây để bác sĩ giải đáp |